Zijn palet was cerebraal: aardetinten, geoxideerd groen, vermiljoenachtige kloven. Zijn penseelstreken – opzettelijk, met mozaïekpatroon – transformeerden landschappen, stillevens en figuratieve composities tot conceptuele steigers.

Cézanne werd vaak verkeerd begrepen door de Salon en werkte in eenzaamheid vanuit Aix-en-Provence, waar hij doeken componeerde die leken op geologische lagen. Hij corrigeerde de natuur niet; hij bracht de waarneming opnieuw in elkaar, zette licht om in gewicht, en volume in metafysica.

Cézanne heeft de werkelijkheid niet afgevlakt; hij heeft haar opnieuw aan elkaar gehecht, zenuw voor zenuw, tint voor tint. En de late erkenning kroonde hem tot een modernistische hoeksteen. Zijn invloed wordt vereerd door Picasso, Braque en Matisse en vindt zijn weerklank in niet-lineaire compositie, kleurentheorie, formele analyse en hedendaagse abstractie.

Zowel Picasso als Matisse gebruikten onafhankelijk van elkaar bijna precies die zinsnede – Picasso noemde hem ‘de vader van ons allemaal’, Matisse ‘een soort dierbare god van de schilderkunst’ – omdat Cézanne’s structurele benadering van vormen rechtstreeks het fauvisme, het kubisme en de abstractie in zich opnam, waardoor hij de meest geciteerde brug werd tussen de 19e-eeuwse schilderkunst en het 20e-eeuwse modernisme.

Die zin, uit een brief uit 1904 aan schilder Émile Bernard, werd fundamenteel voor Braque, Picasso, Gris, Gleizes en Metzinger, die Cézanne aanhaalden aan het hoofd van hun kubistische verhandeling uit 1912. Van het "kubisme" – hoewel geleerden opmerken dat de lezing van de zin door de kubisten aantoonbaar een productieve verkeerde interpretatie was van wat Cézanne eigenlijk bedoelde.

Vroege verzamelaars zoals verfhandelaar Julien Tanguy verkochten zijn doeken voor slechts 40 frank omdat "het nog niet in de mode was... om gruwelijke werken te kopen", maar in 2011 verscheen er een enkele versie van De kaartspelers verkocht voor naar schatting $ 250 à 300 miljoen, en in 2022 La Montagne Sainte-Victoire bracht 138 miljoen dollar op – een van de meest dramatische omkeringen van kritische fortuinen in de kunstgeschiedenis.

Verwijzend naar landschapsschilderijen van Montagne Sainte-Victoire en Gardanne van grofweg 1880 tot 1888, markeert deze periode Cézanne's beslissende breuk met de impressionistische fragmentatie naar een gestolde, bijna architectonische vorm - de exacte stilistische verschuiving die later het kubisme zijn structurele vocabulaire gaf.

Ondanks dat Camille Pissarro pleitte voor zijn opname in de vroege tentoonstellingen van de beweging, duwde de harde kritische ontvangst – waaronder een recensent die zijn portrettechniek vergeleek met het veroorzaken van ‘gele koorts’ bij een ongeboren kind – Cézanne in de richting van een steeds onafhankelijker pad, waarbij hij uiteindelijk het postimpressionisme ontwikkelde als een eigen stroming in plaats van binnen de invloedssfeer van het impressionisme te blijven.

Maurice Merleau-Ponty's essay 'Cézanne's Doubt' uit 1945 gebruikte de methode van de schilder als een case study in de fenomenologie, met het argument dat Cézanne een 'geleefd perspectief' zocht waarin zicht aanraking werd, terwijl filosoof Jean-François Lyotard later Cézanne's late berg- en fruitschilderijen in verband bracht met een gevoel van het sublieme - een zeldzaam voorbeeld van de techniek van een schilder die centraal staat in de 20e-eeuwse filosofie van perceptie.