Ga ver genoeg terug en kunst met gayseks was iets voor verzamelaars. De illustratoren van de markies de Sade graveerden De nieuwe Justine zonder veel aan de verbeelding over te laten. Vincenzo Galdi fotografeerde naakte Romeinse modellen voor kopers die precies wisten waarvoor ze betaalden. Een oude prent heet gewoon ‘Buggering the Russian’, en zo is het ook bedoeld. Mannelijke erotische kunst vond altijd een koper, en seksschilderijen vonden altijd een muur.

Het werk van Toby Leon haalt de hitte naar het nu: vastgebonden mannen die ervan genieten, een ménage à trois op een rave, met z’n drieën aan het meer, een vluggertje in een motel, belicht als een filmstill. Noem het mannelijke seksuele kunst met smaak en zonder manieren. Elk van deze homo-erotische kunstdrukken is heet, sexy en gemaakt voor volwassen ogen, van een blik die net te lang blijft hangen tot de volledige daad.

Homo-erotische kunst te koop verschuilt zich vaak achter het woord artistiek. Erotische gay kunst doet hier niet zo moeilijk. Zoek je mannelijke homo-erotische kunst op z’n rustigst, probeer dan naakt zonder actie. Vind touw en leer op één klik afstand, tederheid voor de ochtend erna en de mythen waar het begon. Hang die homo-erotische muurkunst daarna op een plek waar gasten vragen gaan stellen.

Homo-erotische kunst draait om verlangen tussen mensen van hetzelfde geslacht zelf, en niet om een vaste identiteitscategorie. Het begrip verschilt van homoseksualiteit: homo-erotiek verwijst specifiek naar het verlangen zelf, dat tijdelijk kan zijn, terwijl homoseksualiteit een blijvendere identiteit of seksuele geaardheid inhoudt. Eén gebaar, één compositie of één groepering van figuren kan homo-erotisch gewicht dragen zonder dat maker of afgebeelde ooit een gay-identiteit heeft opgeëist. Kunsthistorici leunen op dat onderscheid als ze verlangen tussen mensen van hetzelfde geslacht lezen in eeuwen schilderkunst, beeldhouwkunst en fotografie. 

Een deel van het oudste bewijs dat we kennen zit in grotkunst. Een schildering in de Grotta dell’Addaura op Sicilië, gedateerd rond 11.000 v.Chr., werd door de archeoloog die haar ontdekte uitgelegd als de afbeelding van een homo-erotisch ritueel, op grond van de erecties van de mannelijke figuren, die naar elkaar gericht staan. Rond 500 v.Chr. toonden Griekse vaasschilders al openlijk hoe mannen elkaar het hof maakten, en de band tussen de krijgers Achilles en Patroklos in Homerus’ Ilias werd later door de Grieken gelezen als pederastisch: een oudere man die een jongere begeleidt en verzorgt in een relatie die ook seksueel contact kon omvatten. Homo-erotische onderwerpen bestaan al duizenden jaren langer dan het moderne vocabulaire om ze te beschrijven.

In de Griekse en Romeinse beeldcultuur zat het hof maken tussen mannen verweven in gewone voorwerpen, en werd het niet als uitzonderlijk behandeld. De Warren Cup, een antieke Grieks-Romeinse zilveren drinkbeker met twee afbeeldingen van seks tussen mannen, kocht het British Museum in 1999 voor £1,8 miljoen. Romeinse wandschilderingen in de Suburbaanse thermen van Pompeii tonen erotische scènes, ook van mannen met mannen en vrouwen met vrouwen, wat wijst op een privéhouding ten opzichte van seks waarin intimiteit tussen mensen van hetzelfde geslacht bij het gewone erotische repertoire hoorde. Latere geleerden, onder wie de 18e-eeuwse kunsthistoricus Johann Joachim Winckelmann, beschouwden klassieke mannelijke beeldhouwkunst als de maatstaf waaraan latere homo-erotische esthetiek werd afgemeten.

Schilders en beeldhouwers uit deze periode gebruikten mythologische en religieuze onderwerpen als dekmantel voor inhoud die niet openlijk gezegd kon worden. Donatello’s bronzen David, het eerste bekende vrijstaande, levensgrote beeld van een mannelijk naakt sinds de antieke Romeinse monumenten, draagt een vroege homo-erotische verwijzing in de gevederde helmstaart, een toespeling op de mythe van Jupiters adelaar die begeerte voelde voor de goddelijke held Ganymedes. Caravaggio’s dramatische spel met licht en schaduw gaf zijn figuren een sensuele, dromerige kwaliteit, en werken als De muzikanten droegen homosociale thema’s die met liefde en verlangen te maken hadden. Het steeds terugkerende beeld van Sint-Sebastiaan, doorboord met pijlen en weergegeven als een mooie jongeling, gaf schilders een toegestaan onderwerp waarmee erotische aandacht voor het mannelijk lichaam als religieuze kunst kon doorgaan.

Beiden gaven kunstenaars een mythologisch of historisch alibi voor inhoud die directe weergave niet toeliet. Het uiterlijk van Ganymedes verschoof in de 18e en 19e eeuw van de prepuberale jongen uit de oudheid naar een jeugdige maar mannelijke figuur, en homoseksualiteit in de moderne zin kreeg pas aan het eind van de negentiende eeuw een naam en erkenning. Antinoüs, de minnaar van de Romeinse keizer Hadrianus, werd na zijn dood vergoddelijkt en in het hele rijk uitgebeeld in beeldhouwwerk. Latere verzamelaars kregen zo een zeldzaam voorbeeld van toewijding tussen twee mannen die op het hoogste niveau van staatsmacht werd herdacht.

Neoclassicistische en romantische schilders gebruikten het geïdealiseerde mannenlichaam en scènes uit de oude geschiedenis om inhoud te dragen die nét binnen de grenzen van de goede smaak bleef. De tentoonstelling van Francis Bacon in 1955 in het Institute of Contemporary Arts werd door de politie onderzocht wegens obsceniteit, en David Hockney noemde zijn eigen vroege schilderijen ooit “homoseksuele propaganda”. Tentoonstellingen over Queer British Art onderzochten relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht vanaf 1861, het jaar waarin de doodstraf voor sodomie in Groot-Brittannië werd afgeschaft, tot 1967, toen privéseks tussen volwassenen met wederzijdse instemming in Engeland en Wales gedeeltelijk werd gedecriminaliseerd. Die wettelijke verschuiving, samen met vergelijkbare veranderingen elders, gaf kunstenaars de ruimte om verlangen tussen mensen van hetzelfde geslacht rechtstreeks af te beelden, in plaats van via mythe of allegorie.