Jones’ caleidoscopische visie, geboren uit zijn Alhambra-avonturen, bracht felle kleuren en betoverende geometrie in behang, textiel en interieurs. Zijn ontwerpprincipes, die pleitten voor op de natuur geïnspireerde abstractie en culturele vermenging, legden de basis voor de kronkelende lijnen van Art nouveau en de stoute eenvoud van het modernisme.

Duik in Jones’ prismatische wereld, waar Oost en West elkaar ontmoeten in een oogverblindende dans van vorm en kleur. Pak je denkbeeldige moker erbij en richt op die muren van conformisme, en laat je creativiteit los als een peuter vol suiker in een verfwinkel. In de wereld van Owen Jones is er immers maar één regel: regels zijn er om aan diggelen te slaan, het liefst in piepkleine, kleurrijke, meetkundig fraaie scherven.

Jones hield de lezing toen hij pas zesentwintig was. Hij betoogde dat grote architectuur altijd onlosmakelijk met religieus geloof verbonden was geweest, dat de Reformatie die band in Groot-Brittannië had doorgesneden en dat een nieuwe “religie” van industrie en wetenschap nu om een eigen, eerlijke architecturale uitdrukking vroeg. Het was een prikkelende stelling die decennialang het Victoriaanse debat over stijl aanwakkerde en Jones op een levenslang conflict met John Ruskin zette.

Hij hield vol dat de Victoriaanse architectuur zich “schaamde” voor haar eigen kenmerkende materiaal, gietijzer, en het liever liet lijken op steen of hout dan het eerlijk te vieren. Als de bouwers van weleer over moderne materialen hadden beschikt, zo betoogde hij, zouden ze die gewoon hebben gebruikt. Dat principe paste hij vervolgens direct toe op het Crystal Palace van glas en ijzer.

Jones ontwierp het interieur van The Priory in Regent’s Park, het huis van Eliot en George Henry Lewes, en adviseerde Eliot zelfs over het omslag van de eerste uitgave van Middlemarch. Zo kwam een van de belangrijkste theoretici van de ontwerphervorming in directe creatieve dialoog met een van de belangrijkste romans uit de Victoriaanse literatuur.

Architectuurhistoricus Carol Flores wees op de schijnbare tegenstelling dat Jones’ eigen toegepaste ornament dicht bij historische bronnen bleef (vooral Moorse), terwijl zijn constructies van ijzer en glas de moderne wolkenkrabber misschien al voorspelden. Daardoor werd hij een overgangsfiguur wiens theorie en gebouwde praktijk echt verschillende kanten op trokken.

Zijn decoratieve ontwerpen voor het Londense stadspaleis van verzamelaar Alfred Morrison op 16 Carlton House Terrace werden tentoongesteld en bekroond met gouden medailles op de wereldtentoonstellingen van Parijs in 1867 en Wenen in 1873. Zo bleek dat Jones’ ideeën over patroon en kleur het goed deden naast ontwerpwerk uit heel Europa.

Jones stond naast Pugin, Morris en Ruskin als een van de belangrijkste architectuurtheoretici van zijn tijd. Maar waar Ruskin pleitte voor naturalistisch gotisch ornament, geworteld in middeleeuws ambacht en morele ernst, bepleitte Jones geabstraheerde, geometrische patronen uit islamitische en niet-westerse bronnen. Dat was een fundamenteel meningsverschil, dat Ruskin gedurende Jones’ hele loopbaan in steeds nieuwe openbare aanvallen uitvocht.