Queer Griekse mythen staan naast hun queer sprookjesneven: prinsen die naar andere prinsen rijden, vervloekingen die gebroken worden door een kus die de oude boeken zorgvuldig onbenoemd lieten. Noem het LGBTQ-mythologie, gemaakt van olieverf, houtsnede en glas-in-lood: Ovidius omgeleid, Grimm herlezen, de moraal van Perrault stilletjes aangepast. Elke homo-erotische mythe en queer legende die hier verzameld is, behandelt verlangen zoals de oudheid het lot behandelde: als iets wat groter is dan de mensen die erin verstrikt raken.

Hang er één op, en eeuwen van bewaakt verlangen spreken duidelijke taal.

Verschillende grote Olympiërs hebben aantoonbaar mannelijke minnaars: Apollo werd vaak aangeroepen om homoseksuele verbintenissen te zegenen en geldt tegenwoordig als beschermheer van de homoseksuele liefde, terwijl de ontvoering van Ganymedes door Zeus, de liefde van Poseidon voor Pelops en de rol van Dionysus als beschermgod van hermafrodieten en travestieten het queer gezelschap van het pantheon compleet maken. Alleen al Apollo had minnaars als Hyacinthus, Cyparissus en Admetus, wat hem tot de duidelijkste gay Griekse god in de overgeleverde mythen maakt.

Zeus en Ganymedes staan meestal bovenaan: klassieke beelden waarop de jongen liefdevol naar een Zeus in adelaarsgedaante kijkt, staan nog steeds in musea overal ter wereld, en de mythe bleef populair, ook toen andere homoseksuele mythen over de goden werden onderdrukt. Apollo en Hyacinthus komen op een goede tweede plaats: hun verhaal gaf aanleiding tot de hyacint zelf, geboren uit het verdriet van een minnaar.

Antieke bronnen laten ruimte voor discussie, maar de emotionele toon is meer dan vriendschap. Homerus noemt hen nergens uitdrukkelijk een liefdespaar, al schreef de toneelschrijver Aeschylus wel een stuk waarin ze zo worden afgebeeld. Wat niet ter discussie staat: het verdriet, de woede en de begrafenisrituelen van Achilles voor Patroclus vormen een van de meest aangehaalde homo-erotische banden uit de Griekse legenden.

Twee: de hyacint, gegroeid uit het bloed van Hyacinthus na Apollo’s verdriet over zijn dood, en de cipres, waarin Apollo de jongeling Cyparissus veranderde. Beide zijn levende symbolen van liefde tussen mensen van hetzelfde geslacht, rechtstreeks uit de oudheid meegenomen.

Grotendeels wel, binnen bepaalde maatschappelijke kaders. Pederastische relaties tussen volwassen mannen en jongens in de puberteit werden sociaal aanvaard en gerespecteerd, meestal gezien als opvoeding en begeleiding en niet als taboe, en de goden zelf werden regelmatig aangeroepen om verbintenissen tussen mannen te zegenen. Dat is heel iets anders dan latere tijden, die deze verhalen uit de canon wegwisten of er een moreel oordeel over velden.

Over het algemeen wel. In de Noorse, Egyptische, hindoeïstische, Yoruba-, voodoo-, Maya- en Inuittradities komen allemaal figuren voor die verbonden zijn met liefde tussen mensen van hetzelfde geslacht of met genderfluïditeit, van verhalen over gedaanteverwisseling die aan Dionysus doen denken tot godheden die uitdrukkelijk als beschermers van queer identiteit gelden, binnen allerlei geloofssystemen. De Griekse mythe is de best gedocumenteerde gay legendetraditie, maar zeker niet de enige.