Wat als je telefoonhoesje helemaal geen hoesje was? Wat als het een poort was, wijd opengescheurd – met vacht gevoerd, met veren geborsteld, door klauwen opengehaald – en door het trillende kader het hele mythische bestiarium van de menselijke geschiedenis naar buiten stroomde? Onze Wilde Iconen: telefoonhoesjes met dierenkunst brengen prehistorische grotwanden, Scythische gouden beesten, renaissancebestiaria en de tere inktsnorharen van mussen uit de Edo-periode tot leven: elk hoesje een codetaal, boordevol alle wezens die ooit rondslopen, dansten of verdwenen onder de handen van oeroude kunstenaars.

Stel je voor: je iPhone of Samsung gehuld in de koninklijke vacht van een tijger, elke melding een koninklijk besluit, of gecamoufleerd in de betoverende kleuren van 1000 vlinders, die je dag door van gedaante wisselen. Van het iriserende verenkleed van zeldzame vogels tot het gestroomlijnde, schaduwrijke silhouet van een oude apengod op je smartphone: elk hoesje is een meesterklas in evolutie ontmoet kunst. We hebben ontwerpen die brullen, ontwerpen die zweven en ontwerpen waar je collega’s bij het koffieapparaat ooh en aah van roepen alsof ze op virtuele safari zijn.

Deze hoesjes zijn niet alleen stoer; ze zijn toproofdierstoer en beschermen je kostbare toestel met de felheid van een berenmoeder die haar welpen bewaakt. Waarom genoegen nemen met een kale vlakte als je ook de hele savanne kunt hebben (en regenwouden, en koraalriffen)? Laat je telefoonhoesje een gespreksopener zijn, een statement, een piepklein zeepkistje voor milieubewustzijn.

Of je nu team zoogdier, team reptiel of team “dieren waarvan ik de naam niet eens kan uitspreken” bent: hier ligt een hoesje dat van je digitale sidekick een wildreservaat voor in je zak maakt. Het is tijd om gehoor te geven aan de roep van de wildernis. En als je vaker wilt rondhangen met fabelachtige fauna, neem dan een kijkje bij deze aesthetic dieren-wanddecoratie.

Hier doet een leeuw denken aan Mesopotamische zegels; hier glijdt een slang als een oeroboros uit Pictische reliëfs. Deze telefoonhoesjes zijn geen gewone accessoires, ze zijn de dierenstijl herboren, samengenaaid uit de pezen van oeroude Euraziatische nomaden en de fluorescentie van popart-papegaaien. Ze dragen de hartslag van Chauvets bizons, de symmetrie van Ashoka’s leeuwen, de kinetische lading van Rosa Bonheurs galopperende paarden. Raak er één aan en je raakt 40.000 jaar dierenkunstgeschiedenis aan. Noem het een hoesje, maar weet dat het een levend archief is, wild en ongetemd.

Vóór taal, vóór steden, vóór koningen of goden waren er beesten: bij flakkerend vuurlicht in steen gekrast. 65.000 jaar geleden riepen schimmige handen in de grotten van Altamira bizons en herten tot leven. Daarna: Egyptische jakhalzen die zielen leiden; Mesopotamische leeuwen die drempels bewaken; renaissancehonden gekruld aan de voeten van edelen. Elk tijdperk keek opnieuw naar dieren, van het tedere realisme van Japanse netsuke tot de symbolische felheid van Scythische gouden panters in eeuwige strijd. Elk afgebeeld wezen droeg het gewicht van geloof, macht en verwondering.

De dierenstijl – minder een stijl dan een taal van beesten in beweging – werd geboren op de rusteloze graslanden van de Centraal-Aziatische steppe, in brons en bot gekerfd door Scythen en Sarmaten. Hij kronkelde langs de handelsroutes en nam onderweg leeuwen uit het Nabije Oosten, Griekse paarden en Siberische elanden in zich op. Deze kunst weigerde stil te staan: elke klauw, hoorn en tand knoopte zich in de volgende vast in een ritmische razernij, roofdier versmolten met prooi, tot het dier zelf puur ornament werd, glinsterend tussen abstractie en leven.

Van Landseers hert, gekroond door mist, tot Rosa Bonheurs stormloop van paardenvlees en spieren; van Brueghels ark, krioelend van de paren op weg naar redding, tot Franz Marcs prismatische koeien: elk beroemd dier is een openbaring. Er is Stubbs’ leeuw die een paard de stuipen op het lijf jaagt, en Koons’ ballonhond, erfgenaam van oeroude dierlijke talismans, opnieuw bedacht in gepolijste kitsch. Zelfs het Leeuwenkapiteel van Ashoka staat er eeuwig, vier gezichten die door de tijd heen staren en het geheugen van India bewaken.

Ze worden animaliers genoemd: een naam die zowel eer als belediging is, ooit naar het hoofd geslingerd van 19e-eeuwse beeldhouwers die het waagden beesten met brons waardigheid te geven. Het zijn schilders die pezen ontleden, beeldhouwers die vacht in metaal najagen, illustratoren die veren aan pigment binden. Van Dürer, die neushoorns schetste die hij nooit had gezien, tot hedendaagse kunstenaars die soorten vastleggen die op de rand van de mythe balanceren: deze kunstenaars worden deels sjamaan, deels taxonoom, bezweerders van de dierenziel.

Er is kunst met wilde dieren, stralend van ecologische eerbied. Er is volkskunst, waar dieren door verhalen stappen die ouder zijn dan rijken. Er zijn antropomorfe wezens – de konijnen van Beatrix Potter, Egyptische goden met jakhalskoppen – die ons eraan herinneren dat dieren de eerste spiegels zijn. Er zijn dieren geschilderd door dieren, hun poten en slurven geleid door mensenhanden. En dan zijn er de beesten die beroemde schilderijen achtervolgen, op de loer in allegorieën of de randen van het kader bewakend, voor altijd kijkend.

Eerst waren ze goden, toen symbolen, toen onderwerpen, toen slachtoffers. Van het flakkeren van prehistorische fakkels die holenberen in oker schilderden, via de Egyptische graven waar katten de doden gezelschap hielden, tot renaissancetapijten waar eenhoorns voor zuiverheid stonden: ze evolueerden met ons mee. In het tijdperk van het naturalisme werden ze wetenschappelijke specimens, vastgepind onder de blik van Audubon en Stubbs. Tegenwoordig worstelt dierenkunst met uitsterving en nostalgie, verscheurd tussen verdriet en verwondering, altijd op jacht naar de verdwijnende wildernis.